Kamuoyunda “Dezenformasyon Yasası” olarak bilinen ve 13.10.2022 tarihinde Türk Ceza Kanunu’na eklenen Halkı Yanıltıcı Bilgiyi Alenen Yayma Suçu (TCK m. 217/A), dijital dünyada ifade özgürlüğü ile kamu düzeni arasındaki hassas dengede yeni bir dönem başlatmıştır. Bununla birlikte söz konusu düzenleme, yürürlüğe girdiği tarihten itibaren belirlilik ilkesi, öngörülebilirlik ve ifade özgürlüğü bakımından yoğun anayasal tartışmalara konu olmuştur.

Bu yazımızda, ceza hukuku uygulaması perspektifinden suçun unsurlarını, güncel yargı kararlarını ve soruşturmalarda öne çıkan savunma argümanlarını ele alacağız.

1. Halkı Yanıltıcı Bilgiyi Alenen Yayma Suçu Nedir?

Kanun Metni

”Halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma

Madde 217/A– (Ek:13/10/2022-7418/29 md.)

(1) Sırf halk arasında endişe, korku veya panik yaratmak saikiyle, ülkenin iç ve dış güvenliği, kamu düzeni ve genel sağlığı ile ilgili gerçeğe aykırı bir bilgiyi, kamu barışını bozmaya elverişli şekilde alenen yayan kimse, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır.

(2) Fail, suçu gerçek kimliğini gizleyerek veya bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlemesi hâlinde, birinci fıkraya göre verilen ceza yarı oranında artırılır.

Ortak hüküm

Madde 218- (1) (Değişik: 29/6/2005 – 5377/25 md.) Yukarıdaki maddelerde tanımlanan suçların basın ve yayın yoluyla işlenmesi hâlinde, verilecek ceza yarı oranına kadar artırılır. Ancak, haber verme sınırlarını aşmayan ve eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamaları suç oluşturmaz.”

TCK m. 217/A uyarınca; sırf halk arasında endişe, korku veya panik yaratmak saikiyle, ülkenin iç ve dış güvenliği, kamu düzeni ve genel sağlığı ile ilgili gerçeğe aykırı bir bilgiyi, kamu barışını bozmaya elverişli şekilde alenen yayan kimse hapis cezası ile cezalandırılır.

Bu suçun oluşabilmesi için kanun koyucu beş temel şartın bir arada bulunmasını aramıştır:

1. Bilginin gerçeğe aykırı olması.
2. Bilginin belirli konularla (güvenlik, kamu düzeni, genel sağlık) ilgili olması.
3. Yayma eyleminin alenen gerçekleştirilmesi.
4. Eylemin kamu barışını bozmaya elverişli olması.(Hakimlik uygulamasında, paylaşımın sadece yapılmış olması yetmez; o paylaşımın toplumda fiili bir infiale, karmaşaya veya kamu düzeninin sarsılmasına yol açabilecek objektif bir tehlike doğurmuş olması (somut tehlike suçu unsuru) aranır.”)
5. Failin özel bir saikle (endişe, korku veya panik yaratma amacı) hareket etmesi.

2. “Gerçeğe Aykırı Bilgi” Sorunu: Neyin Yalan Olduğuna Kim Karar Verir?

Suçun en tartışmalı unsuru “gerçeğe aykırı bilgi” kavramıdır. Doktrinde bilginin, doğrulanabilir ve kanıtlanabilir bir olguya dayanması gerektiği vurgulanmaktadır. Maddi bir temeli olmayan öznel değer yargıları veya kişisel yorumlar bu suç kapsamında değerlendirilmemelidir (Cem Şenol, “Halkı Yanıltıcı Bilgiyi Alenen Yayma Suçu (TCK m. 217/A)”, Ceza Hukuku Dergisi, C. 17, S. 50, 2022, s. 338.).

Önemli Bir Kriter: Görünür Gerçeklik Basın mensupları veya sosyal medya kullanıcıları için bilginin yayıldığı andaki “görünür gerçeklik ölçütü ” önemli bir kriter olarak kabul edilmektedir. Eğer bir bilgi, yayıldığı sırada mevcut verilere göre doğru görünüyor ve ciddi bir araştırma külfeti gerektirmiyorsa, sonradan yanlış olduğu ortaya çıksa dahi suç kastının varlığından söz edilemez.

3. Özel Saik: Endişe, Korku ve Panik Yaratma Amacı

Bu suç, genel kastın ötesinde özel bir saik (amaç) gerektirir. Failin amacı yalnızca bilgiyi paylaşmak değil, “sırf” toplumda bir kaos ve huzursuzluk yaratmak olmalıdır.

Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin Emsal Kararı: Yargıtay, bir gazetecinin cinsel istismar iddiasıyla ilgili yaptığı ve kısa sürede kaldırıp düzelttiği paylaşımı hakkında; failin eyleminin kamu barışını bozmaya elverişli bir tehlike doğurmadığına ve “özel kast” unsurunun oluşmadığına hükmederek mahkumiyet kararını bozmuştur (Yargıtay 8. CD, 29.02.2024, E. 2023/4112, K. 2024/1966.).

4. Aleniyet ve Yayma: Retweet Yapmak Suç mu?

Yayma eyleminin “alenen” yapılması, bilginin belirsiz sayıda kişiye ulaşabilecek şekilde paylaşılmasıdır. Sosyal medya bu unsuru kendiliğinden karşılamaktadır. Ancak, kapalı WhatsApp gruplarında yapılan paylaşımların “aleniyet” unsurunu taşımadığı kabul edilmektedir (Şenel Sarsıkoğlu, “Halkı Yanıltıcı Bilgiyi Alenen Yayma (Dezenformasyon) Suçu (TCK m. 217/A)”, Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 7, S. 3, 2024, s. 728-729.).

Ancak burada da paylaşım yaparken temkinli davranmakta fayda olduğu değerlendirilmektedir. Zira kapalı WhatsApp gruplarında yapılan paylaşımlarda aleniyet unsurunun oluşup oluşmadığı, grubun üye sayısı, üyelerin birbirleriyle ilişkileri ve paylaşımın belirsiz sayıda kişiye ulaşma ihtimali dikkate alınarak somut olay bazında değerlendirilmektedir. Çünkü 300-500 kişilik gruplar bakımından aleniyet tartışmalı hale gelebilir.

Retweet (Yeniden Gönderi) Meselesi: Bir başkasının paylaştığı gerçeğe aykırı bilgiyi paylaşmak (retweet), ancak failde yukarıda belirtilen “özel saik” ispatlanabilirse suç oluşturabilir. Beğenme (like) butonu kullanımı ise genellikle yayma iradesi taşımadığı için suç kapsamında görülmemektedir.

5. Suçun Nitelikli Halleri ve Ağırlaştırılmış Cezalar

Kanun, suçun belirli şekillerde işlenmesini daha ağır yaptırımlara bağlamıştır:

• Gerçek Kimliğin Gizlenmesi: Failin anonim hesaplar üzerinden veya sahte isimlerle eylemi gerçekleştirmesi durumunda ceza yarı oranında artırılır.
• Örgüt Faaliyeti: Suçun bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde de ceza artırımı uygulanır.

6. Anayasa Mahkemesi Kararı ve İfade Özgürlüğü

Anayasa Mahkemesi (AYM), TCK m. 217/A’nın iptali istemiyle yapılan başvuruyu reddetmiştir. Mahkeme, düzenlemenin ifade özgürlüğüne bir müdahale olduğunu kabul etmekle birlikte, bu müdahalenin kamu düzenini korumak amacıyla “kanunla öngörülmüş” ve “meşru bir amaca” hizmet eden, demokratik toplum düzeninde “ölçülü” bir sınırlama olduğuna karar vermiştir (AYM, 08.11.2023, E. 2022/129, K. 2023/189.).

Ancak muhalif görüş bildiren hukukçular, “kamu düzeni” ve “kamu barışı” gibi kavramların muğlak olduğunu ve bu durumun toplum üzerinde bir “caydırıcı etki” (chilling effect) yaratarak ifade özgürlüğünü zedeleyebileceğini savunmaktadır.

“Kritik Güvence: Yargıtay Denetimi Yolu Açık; Ceza miktarı 5 yılın altında kalan birçok suç İstinaf mahkemesinde kesinleşirken, TCK m. 217/A suçu CMK m. 286/3 kapsamında tutulmuştur. Bu sayede yerel mahkemenin verdiği ceza ne kadar az olursa olsun, karar doğrudan Yargıtay’ın denetimine (Temyiz incelemesine) götürülebilmektedir. Bu durum, ilk derece mahkemelerinin hatalı kararlarına karşı çok önemli bir hukuki güvencedir.”

7. Haber Verme ve Eleştiri Hakkı: Savunma Stratejileri

TCK m. 218’e göre; haber verme sınırlarını aşmayan ve eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamaları suç oluşturmaz.Şartları:

• Toplumsal bir ilgiye sahip olması,
• Güncel bir tartışmaya katkı sunması,
• Kamu yararı taşıması,
• Haberin veriliş biçimi ile içeriği arasında düşünsel bir bağ bulunması halinde, eylem hukuka uygun kabul edilecektir.

8.Sonuç

Dezenformasyon suçu, hapis cezası (1 ila 3 yıl) öngörmesi nedeniyle ciddiye alınması gereken bir suç tipidir. Bir soruşturma ile karşılaştığınızda, paylaşımınızın “özel saik” taşımadığını, “görünür gerçekliğe” uygun olduğunu veya “eleştiri hakkı” kapsamında kaldığını teknik argümanlarla ortaya koymak hayati önem taşır.

Sosyal medya platformlarında bilgi paylaşırken kaynağınızı sorgulamanız ve “eleştiri” sınırları içinde kalmanız, sizi cezai risklerden koruyacaktır.

9.Özet İnografik

Kaynakça

• Akar, Ç. (2024). Halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma suçunda gerçeğe aykırı bilgi sorunu. Hukuki Haber.
• Akyürek, G. (2022). Halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma suçu üzerine düşünceler (TCK m.217/A). MEF Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 1(2), 207-218.
• Cihangir, F. (2026). Halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma suçu. Hukuki Haber.
• Ekren, Ö. A. (2025). Halkı yanıltıcı bilgi ne zaman suç olur? Hukuki Haber.
• Kitapçıoğlu Yüksel, T. (2023). Halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma suçu hakkında bir değerlendirme. Terazi Hukuk Dergisi, (207), 94-106.
• Sarsıkoğlu, Ş. (2024). Halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma (dezenformasyon) suçu (TCK m. 217/A). Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 7(3), 720-755.
• Şen, E., Ervan, M. V., & Serdar, C. (2022). Halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma suçunun unsurları. Hukuki Haber.
• Şenol, C. (2022). Halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma suçu (TCK m. 217/A). Ceza Hukuku Dergisi, 17(50), 331-352.

The post Sosyal Medya Paylaşımları ve Dezenformasyon Suçu first appeared on Hukuk.

GİRİŞ: Kamu Güveni ve Hukuki Güvenlik

Hukuk sistemimizde belgeler, iddia edilen bir vakıanın ispatı için en temel araçlardır. Bu nedenle, belgelerin doğruluğuna duyulan güven, toplumsal barışın ve hukuki istikrarın temelidir. Belgede sahtecilik suçları, bu güveni sarsan eylemleri cezalandırarak kamu otoritesini korumayı amaçlar (Recep Kahraman, “Belgede Sahtecilik Suçlarında İğfal Kabiliyeti”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, C. 26, S. 2, 2020, s. 778).

BÖLÜM 1: SUÇUN TEMEL UNSURU “ALDATMA YETENEĞİ” (İĞFAL KABİLİYETİ)

Bir belgenin sahte olması, ceza davası açılması için yeterli değildir. Kanun koyucu, sahteciliğin “aldatacak şekilde” yapılmasını şart koşmuştur.

• Aldatıcılığın Tespiti: Sahteciliğin, belgenin muhatabı olan kişileri yanıltabilecek düzeyde olması gerekir. Eğer bir belge, herhangi bir teknik incelemeye gerek kalmaksızın, beş duyu organıyla yapılan basit bir gözlemle (örneğin kalemle yapılmış kaba bir imza taklidi veya yanlış mühür basımı) sahte olduğu anlaşılabilecek düzeydeyse, “iğfal kabiliyeti (aldatma yeteneği)” yoktur ve suç oluşmaz (M. Sıddık Çinko, “Belgede Sahtecilik Suçlarında Aldatma Niteliği”, Terazi Hukuk Dergisi, C. 18, S. 201, 2023, s. 124).
• Hakim Gözlemi ve Bilirkişi İncelemesi: Mahkeme aşamasında belgenin aslı üzerinde yapılacak inceleme hayati önem taşır. Yargıtay, soğuk mühür izi bulunmayan veya kaba bir taklitten ibaret olan belgelerin “ilk bakışta” anlaşılabileceği gerekçesiyle beraat kararı verilmesini öngörmektedir (Yargıtay 11. Ceza Dairesi, “Resmi Belgede Sahtecilik – Sahte Plaka – Aldatma Niteliği”, Hukuki Haber, E. 2019/11004, K. 2023/4060, 2023).
• Objektif Ölçüt: Aldatma yeteneği değerlendirilirken muhatabın şahsi hatası veya dikkatsizliği değil, belgenin nesnel özellikleri esas alınır (Recep Kahraman, “Belgede Sahtecilik Suçlarında İğfal Kabiliyeti”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, C. 26, S. 2, 2020, s. 788).

BÖLÜM 2: RESMİ BELGEDE SAHTECİLİK (TCK 204)

Resmi belge, bir kamu görevlisi tarafından görevi gereği düzenlenen ve hukuki sonuç doğuran belgedir.

• Suçun Oluşumu: Resmi belgede sahtecilik suçu, belgenin sahte olarak düzenlenmesi veya gerçek bir belgenin başkalarını aldatacak şekilde değiştirilmesiyle tamamlanır. Özel belgeden farklı olarak, belgenin kullanılması suçun tamamlanması için şart değildir (Handan Yokuş Sevük, “Özel Belgede Sahtecilik Suçu (TCK m. 207)”, Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 24, S. 41, 2019, s. 252).
• Resmi Belge Sayılan Özel Belgeler: Bono, çek, poliçe gibi kambiyo senetleri ile vasiyetname ve hisse senetleri, aslında özel kişi tarafından düzenlenseler de, kanun gereği resmi belge hükmündedir (Handan Yokuş Sevük, “Özel Belgede Sahtecilik Suçu (TCK m. 207)”, Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 24, S. 41, 2019, s. 236). Ancak bir çekin “keşide yeri” gibi zorunlu yasal unsurları eksikse, o belge resmi niteliğini yitirerek “özel belge” hükmüne girer (Yargıtay 11. Ceza Dairesi, “Resmi Belgede Sahtecilik Suçu – Çekin Keşide Yerinin Gösterilmemesi”, Hukuki Haber, E. 2024/3003, K. 2024/7349, 2024).
• Fikri Sahtecilik: Kamu görevlisi, görevi gereği düzenlediği belgenin içeriğini gerçeğe aykırı olarak beyan ederse “fikri sahtecilik” suçunu işlemiş olur. Bu suç tipi yalnızca kamu görevlileri tarafından işlenebilen bir özgü suçtur (Ersan Şen ve Mehmet Vedat Ervan, “Resmi Belgede Fikri Sahtecilik”, Hukuki Haber, 2025).

BÖLÜM 3: ÖZEL BELGEDE SAHTECİLİK (TCK 207)

Bireyler arası ilişkileri düzenleyen kira sözleşmeleri, faturalar veya ibranameler özel belge niteliğindedir.

• Kullanma Şartı: Özel belgede sahtecilik suçunun oluşması için sahte belgenin mutlaka kullanılması gerekir. Belge düzenlenip çekmecede tutulursa suç oluşmaz (Handan Yokuş Sevük, “Özel Belgede Sahtecilik Suçu (TCK m. 207)”, Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 24, S. 41, 2019, s. 246).
• Elektronik Belgeler: Teknolojinin gelişimiyle güvenli e-imza ile imzalanmış veriler de belge niteliği kazanmıştır. Bu tür dijital belgelerdeki sahtecilikler teknik takip ve kayıt sistemleri üzerinden ispatlanabilir (Gülfer Akın, “Belgede Sahtecilik Suçlarının Konusu Olarak Elektronik/Dijital Belge”, Bilişim Hukuku Dergisi, C. 3, S. 1, 2021, s. 109).

BÖLÜM 4: RESMİ VE ÖZEL BELGE ARASINDAKİ FARKLAR

BÖLÜM 5: ADLİ SÜREÇTE SANIK VE MAĞDUR HAKLARI

Sanıklar İçin Kritik Savunma Noktaları:

Kastın Yokluğu: Sahtecilik suçu taksirle işlenemez. Failin, belgenin sahte olduğunu bilmesi ve aldatma kastıyla hareket etmesi gerekir. Eğer belgenin sahteliğinden haberdar değilseniz, suçun manevi unsuru oluşmaz (Recep Kahraman, “Belgede Sahtecilik Suçlarında İğfal Kabiliyeti”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, C. 26, S. 2, 2020, s. 786).

Gerçek Bir Durumun Belgelenmesi (TCK 211): Eğer sahtecilik eylemi, gerçek bir hukuki ilişkiye dayanan bir alacağın ispatı veya gerçek bir durumun belgelenmesi amacıyla yapılmışsa, cezada yarı oranında indirim öngörülür (Yargıtay 11. Ceza Dairesi, “Özel Belgede Sahtecilik Suçu – Kira Sözleşmesinin Renkli Fotokopi Olması”, Hukuki Haber, E. 2019/8271, K. 2023/3412, 2023).

Belge Aslına Ulaşılamaması: Onaysız fotokopi belgeler, kural olarak aldatma yeteneğine sahip değildir ve mahkumiyete esas alınamaz (M. Sıddık Çinko, “Belgede Sahtecilik Suçlarında Aldatma Niteliği”, Terazi Hukuk Dergisi, C. 18, S. 201, 2023, s. 123).

Mağdurlar İçin Stratejiler:

Teknik İnceleme Talebi: Sahte imza veya yazı iddialarında mutlaka uzman bir bilirkişi tarafından grafolojik inceleme yapılmasını talep etmelisiniz.

Elektronik Deliller: E-imzalı belgelerdeki sahtecilikler, dijital sertifika ve zaman damgası sorgulamalarıyla teknik olarak ispatlanabilir (Gülfer Akın, “Belgede Sahtecilik Suçlarının Konusu Olarak Elektronik/Dijital Belge”, Bilişim Hukuku Dergisi, C. 3, S. 1, 2021, s. 93).

BÖLÜM 6: GENEL

• Suçun Unsurları: Yazılı bir metin olması, düzenleyicisinin belli olması ve hukuki bir değere sahip olmasıdır (Gülfer Akın, “Belgede Sahtecilik Suçlarının Konusu Olarak Elektronik/Dijital Belge”, Bilişim Hukuku Dergisi, C. 3, S. 1, 2021, s. 82).
• Teşebbüs: Özel belgede suç, belgenin kullanılmasıyla tamamlandığından, kullanılmadan ele geçirilmesi durumunda teşebbüs hükümleri tartışılabilir (Handan Yokuş Sevük, “Özel Belgede Sahtecilik Suçu (TCK m. 207)”, Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 24, S. 41, 2019, s. 246). Ortak bir suç işleme kararıyla hareket edenler müşterek faildir.
• Etkin Pişmanlık: Bu suç tipi için TCK’da özel bir etkin pişmanlık maddesi yoktur; ancak TCK 211’deki indirim halleri savunmada hayati önem taşır.
• Zamanaşımı: Özel belgede 8 yıl (kesilme ile 12 yıl), resmi belgede ise 15 yıldır (kesilme ile 22,5 yıl) (Ersan Şen ve Mehmet Vedat Ervan, “Resmi Belgede Fikri Sahtecilik”, Hukuki Haber, 2025).
• Uzlaştırma: Bu suçlar kamu güvenine karşı olduğundan uzlaştırma kapsamında değildir.

——————————————————————————–

KAYNAKÇA

Akın, G. (2021). Belgede Sahtecilik Suçlarının Konusu Olarak Elektronik/Dijital Belge. Bilişim Hukuku Dergisi, 3(1), 76-138.

Çinko, M. S. (2023). Belgede Sahtecilik Suçlarında Aldatma Niteliği. Terazi Hukuk Dergisi, 18(201), 120-126.

Kahraman, R. (2020). Belgede Sahtecilik Suçlarında İğfal Kabiliyeti. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 26(2), 777-794.

Sevük, H. Y. (2019). Özel Belgede Sahtecilik Suçu (TCK m. 207). Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 24(41), 229-255.

Şen, E., & Ervan, M. V. (2025). Resmi Belgede Fikri Sahtecilik. Hukuki Haber.

Yargıtay 11. Ceza Dairesi. (2023). Resmi Belgede Sahtecilik – Sahte Plaka – Aldatma Niteliği. Hukuki Haber, E. 2019/11004, K. 2023/4060.

Yargıtay 11. Ceza Dairesi. (2023). Özel Belgede Sahtecilik Suçu – Kira Sözleşmesinin Renkli Fotokopi Olması. Hukuki Haber, E. 2019/8271, K. 2023/3412.

Yargıtay 11. Ceza Dairesi. (2024). Resmi Belgede Sahtecilik Suçu – Çekin Keşide Yerinin Gösterilmemesi. Hukuki Haber, E. 2024/3003, K. 2024/7349.

The post BELGEDE SAHTECİLİK SUÇLARI: RESMİ VE ÖZEL BELGE AYRIMI first appeared on Hukuk.

Halkı kin ve düşmanlığa tahrik veya aşağılama Madde 216- (1) Halkın sosyal sınıf, ırk, din, mezhep veya bölge bakımından farklı özelliklere sahip bir kesimini, diğer bir kesimi aleyhine kin ve düşmanlığa alenen tahrik eden kimse, bu nedenle kamu güvenliği açısından açık ve yakın bir tehlikenin ortaya çıkması
halinde, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) Halkın bir kesimini, sosyal sınıf, ırk, din, mezhep, cinsiyet veya bölge farklılığına dayanarak alenen aşağılayan kişi, altı aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(3) Halkın bir kesiminin benimsediği dini değerleri alenen aşağılayan kişi, fiilin kamu barışını bozmaya elverişli olması halinde, altı aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.(1)

Madde Gerekçesi:

Birinci fıkrada tanımlanan “Halkı kin ve düşmanlığa tahrik” suçu, hukuk devleti olma standardı yüksek olan birçok ülkenin Ceza Kanunlarında yer almaktadır. Hiçbir devlet, vatandaşları arasında, muayyen özelliklere sahip bir kesiminin diğer kesimi aleyhine kin ve düşmanlığa, öç almayı gerektirecek şiddetli nefrete yönlendirilmesine seyirci kalamaz.

Öte yandan çağdaş dünyada, gelişmenin temel dinamiği olarak düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti kabul edilmektedir. Bu bağlamda; kişilerin düşündüklerini hür bir ortamda söyleyebilmeleri, demokratik toplumun varlığı için zaruri sayılan unsurlardandır. Söz konusu suç tanımı, bu düşünceler dikkate alınarak yapılmıştır.

Suçu oluşturan “tahrik”, soyut saygısızlık ve reddin ötesinde, bir halk kesimine karşı düşmanca tavırlar gösterilmesini sağlamaya veya bu tür tavırları pekiştirmeye objektif olarak elverişli olmalıdır. Fail sübjektif olarak da bu amacı gütmeli, halk kesimini kin ve nefrete tahrik etmelidir. Bu kapsamda salt yüz çevirme, soyut bir red veya saygısızlık ifade eden bir davranışta bulunma veya bu yönde sözler sarf etme, suçun gerçekleşmesi bakımından yeterli değildir. Fiilin suç teşkil etmesi için bunların ötesinde, ağır ve yoğun bir tarzda kin ve düşmanlığa tahrikin var olması gerekir. Failin fiili, adet ve şahıs olarak muayyen olmayan toplum kesimi üzerinde kin ve nefret duygularının oluşumuna veya mevcut duyguların pekişmesine etkide bulunmalıdır.

Kin, “öç almayı gerektirecek şiddetli düşmanlık hareketlerin zeminini oluşturan psikolojik bir hâl”; düşmanlık ise, “husumet beslenen konuya karşı düşünerek, tasarlayarak zarar vermeye, onu mağlup etmeye yönelmiş kin duygusu” olarak da tanımlanabilir. Şu hâlde kin ve düşmanlık; “husumet beslenen konuya karşı tasarlayarak zarar vermeye, öç almayı gerektirecek şiddette nefret duymaya yönelik hareketlerin zemini oluşturan psikolojik bir hâl” olarak açıklanabilir.

Fıkra metninde; fiilin kamu güvenliğini tehlikeye düşürecek biçimde yapılması arandığı için, suç; soyut tehlike suçu olmaktan çıkarılmış, somut tehlike suçu hâline getirilmiştir. Bu suretle, çağdaş hukuktaki soyut tehlike suçlarını azaltma yönündeki eğilim dikkate alınmış, temel hak ve hürriyetlerin kullanım alanı genişletilmiştir. Bu düzenleme sayesinde “kin ve düşmanlık” ibaresinin anlamı da dikkate alındığında sadece “şiddet içeren ya da şiddeti tavsiye eden tahrikler” madde kapsamında değerlendirilebilecektir.

Söz konusu suçun oluşması için, kamu güvenliğinin bozulması tehlikesinin somut olgulara dayalı olarak varlığı gereklidir. Bu tehlike, somut bir tehlikedir. Bu somut tehlikenin gerçekleşip gerçekleşmediği belirlerken failin söz ve davranışlarının neden olduğu tehlike neticesinin gerçekleşmesi gerekir. Hâkim, kullanılan ifadeler dolayısıyla bu tehlikenin gerçekleşip gerçekleşmediğini, dayanak noktalarını göstermek suretiyle belirleyecektir. Bu kapsamda, kişinin söz ve davranışlarının kamu güvenliğini bozma açısından yakın bir tehlike oluşturduğunun tespit edilmesi gerekir. Kişinin söz ve davranışlarının, halkın bir kesimi üzerinde tahrik konusu fiillerin işleneceği hususunda duyulan endişeyi haklı kılacak bir etki oluşturması gerekir. İfade özgürlüğü ile bu tip tehlike suçları arasında “açık ve mevcut tehlike” kriterinin var olması gerekir. Buna göre, yapılan konuşma veya öne sürülen düşünceler toplum açısından açık ve mevcut bir tehlike oluşturduğu takdirde yasaklanabilmekte, keza böyle bir tehlikenin varlığı somut olarak, açıkça tespit edilmedikçe söz konusu suçtan dolayı cezalandırma yoluna gidilemez.

Maddenin ikinci fıkrasında halkın sosyal sınıf ırk din mezhep cinsiyet veya bölge bakımından farklı bir kesiminin alenen aşağılanması suç sayılmıştır. Suçun oluşması için fıkrada belirtilen özelliklere sahip ve halkın bir kesimini oluşturan gayrimuayyen sayıdaki kişilerin aşağılanması, tahkir edilmesi gerekir. Bu fıkrada, kamu barışını korumak amacıyla halk kesimlerinin alenen aşağılanması, suç olarak tanımlanmıştır.

Maddenin üçüncü fıkrasında bir halk kesiminin benimsediği dinî değerlerin alenen aşağılanması, suç hâline getirilmiştir. Fiilin cezalandırılabilmesi için, “kamu barışını bozmaya elverişli” olması gerekir.

GENEL BİLGİ

1-Maddenin 1. fıkrasında, Halkın bir kesiminin diğer kesimi tahrik etmesi gerekir. Halktan kasıt Türkiye Cumhuriyeti içerisinde yaşayan halktır.

2-Bu tahrikte suçun oluşması için aleni yapılması lazım ayrıca bu eylem sonucu kamu güvenliği açısından açık ve yakın bir tehlikenin de doğmuş olması gereklidir. ve yine burada suçun tamamlanması için aleni aşağılama yeterlidir. Herhangi birinin şikayetçi olması, kamu hayatında barışın bozulması veya insanları aşağılık duygusu içerisine girip, kendilerini kötü hissetmelerini gerek yoktur. (2)

3-Yukarıda açıklanan 1. fıkra gibi 2. ve 3. fıkrada da halkın dini değerlerinin aşağılandığı duygusuna kapılması önemli değildir. Yapılan eylemin aşağılayıcı nitelikli olması yeterlidir

4-Bu suç kasıtla işlenebile bir suçtur; taksirde işlenemez. Ayrıca bu suçun Türk ceza kanunu 218’te belirtilen basın yayın yoluyla işlenmesi nitelikli hal olarak görülmüştür.

5-Maddenin 1., 2. ve 3. fıkralarında Cumhuriyet Savcısı kamu davasının açılmasında ertelenmesi karar verebilir. 3. fıkrada bunlara ek olarak Mahkeme basit yargılamaya göre yargılama yapabilir.

6-Maddenin 2. ve 3. fıkralarında düzenlemelerinde yer alan suçlar için tutuklama kararı verilemez.

7-Olağan dava zaman aşımı 8 yıldır.

YÜKSEK YARGI KARARLARI

1-Yargıtay’a göre açık ve yakın tehlike kavramının tanımı şu şekildedir; (2)
“Bu kavramdaki “açıklık” tehlikenin kuşkuya yer vermeyecek şekilde ortada olmasını, “yakınlık” ise düşünce açıklamasında kullanılan kelimelerin somut tehlike yani zarar yaratma olasılığına yakın olmasını ifade eder. Tehlikenin açık ve yakın olup olmadığı mahkemeler tarafından saptanacaktır.” (Yargıtay 8.Ceza DairesiK.2020/10890)

2-Anayasa Mahkemesi de sosyal medyada yapılan birtakım paylaşımlar dolayısıyla uygulanan tutuklama tedbirinin, hukuki olmadığı gerekçesiyle, kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine karar vermiş ve fiilin suç teşkil etmesi için ağır ve yoğun bir tarzda, kin ve düşmanlığa tahrikin var olması gerektiğini kayıt altına almıştır. (Hakan Aygün, B. No: 2020/13412, 12/1/2021, § …) – Anayasa Mahkemesi Kararı. (3)

3-Aşağılama fiilinin yöneltildiği halk kesimi, belirli bir kişi ya da belirli bir sayıdaki kişiler olmamalıdır; Devlet hastanesi acil servisinde hekim olarak görev yapan katılanın olaydan birkaç ay önce annesini muayene ederken gerekli dikkat ve özeni göstermediğini iddia ederek şikayet için hastaneye giden sanığın, önceki olaydan dolayı duyduğu kızgınlıkla söylediği sözlerin doğrudan doğruya katılana yönelik olup, katılana hakaret etme kastıyla hareket ettiği, halkın belli bir kesimini aşağılama suçunun yasal unsurlarının olayda gerçekleşmediği gözetilerek eylemin TCK.mm 125. maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması” “Yargıtay 8 CD, 7743/28454, 05.12.2013” (5)

4-Failin, kin ve düşmanlığa tahrik fiili, aynı zamanda suç işlemeye tahrik (TCK m 214) niteliğine sahip ise, bu durumda farklı neviden fikri içtima hükmü uygulanmalı ve daha ağır cezayı gerektiren suçtan dolayı sorumluluk doğmalıdır .Halkı kin ve düşmanlığa tahrik içeren söylemler, aynı zamanda suç işlemeye tahrik niteliğinde olabilir. “Yapılan konuşmada; bir takım tarihi olayların ve rejimin din ve inanç açısından eleştirilmesi, ülkedeki insanları kendi görüşü ve inancı doğrultusunda ve yoğunluğunda inanca sahip olanlar ve olmayanlar biçiminde ayrıma tabi tutularak şeriat kurallarının egemen kılınmasından yana olanların iktidarı ele geçirmeleri durumunda karşı düşüncede olanları öldüreceklerini belirtilip cihat çağrısı yapılması durumunda halkı din ve inanç farklılığı gözeterek kin ve düşmanlığa tahrik suçunun oluşacağı belirtilmiştir” “Yargıtay 8 CD, 140/3117, 10.03.1999” (5)

DİP NOT

1-https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5237&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5

2-Hasan Tahsin Gökcan Mustafa Artuç. Pratik Türk Ceza Kanunu Açıklamalı. 2023/05 bs. Adalet Yayınları,

3-Ali Kaan Fettah KÖK. “Halkı Kin ve Düşmanlığa Tahrik Etme Suçu (Tck-216)”. Hukuk Haber Sitesi.     Halkı Kin ve Düşmanlığa Tahrik Etme Suçu (Tck-216) (blog), 17 Şubat 2025. https://www.hukukihaber.net/halki-kin-ve-dusmanliga-tahrik-etme-sucu-tck-216-15.

4-Muhhammed Can Karaca. “İfade Özgürlüğü Mü? Halkı Kin ve Düşmanlığa Tahrik Veya Aşağılama Suçu Mu?” Hukuk Haber Sitesi. İfade Özgürlüğü Mü? Halkı Kin ve Düşmanlığa Tahrik Veya Aşağılama Suçu Mu? (blog), 17 Şubat 2025. https://www.hukukihaber.net/ifade-ozgurlugu-mu-halki-kin-ve-dusmanliga-tahrik-veya-asagilama-sucu-mu-muhammet-can-karaca.

5-Bekar Ergüne, E. (2020). Tehlike Suçları Bağlamında Halkı Kin ve Düşmanlığa Tahrik veya Aşağılama Suçları (TCK m 216). İstanbul Hukuk Mecmuası, 78(3), 1675-1721.

The post HALKI KİN VE DÜŞMANLIĞA TAHRİK ETME SUÇU first appeared on Hukuk.

(2) Bu suçun kamu görevlisi tarafından göreviyle bağlantılı olarak işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır.

(3) Bu suçun üstsoy, altsoy, eş, kardeş veya diğer suç ortağı tarafından işlenmesi halinde, cezaya hükmolunmaz.

TCK’ nun 283′ ncü maddesinin Gerekçesi; “ Bu suçun konusu, daha önce işlenmiş olan bir suçun işlenişine herhangi bir şekilde iştirak etmiş olan bir kişidir. Kayrılan kişi, önceki suçun faili veya şeriki olabilir. Bu kişi, önceden işlenen bir suçtan mahkûm olmuş bir kişi olabileceği gibi, sadece şüpheli veya sanık olması nedeniyle aranan bir kişi de olabilir. Sanık veya mahkûm olan kimsenin saklanmasına yönelik her hareket, bu suçun oluşmasını sağlayacaktır. Sanık veya mahkûmun belli bir yerde saklanmasının temin edilmesinden başka; bu kişi, soruşturmanın veya infazın engellenmesi amacıyla örneğin bir başka ülkeye kaçırılmış olabilir. Bu tür fiilleri de söz konusu suç kapsamında değerlendirmek gerekir. Belirtmek gerekir ki, hakkında tutuklama veya mahkûmiyet kararı verilen kişinin bir yerde barınmasını temin etme durumunda dahi, bu suçun oluştuğunu kabul etmek gerekir. “ şeklindedir.

SUÇ İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER

Fail herhangi bir kimse olabilir.

Mağdur toplum oluşturan herkestir.

Birinci fıkradaki suç için zaman aşımı 8 yıl; İkinci fıkradaki suç için ise 15 yıldır.

Bu suçla ilgili tutuklu süresi en çok 1 yıl, zorunlu hallerde 6 ay uzatılabilir.

Bu suçun cezalandırılması için suçun, suç niteliğinde olması gerekir. Kabahat veya disiplin suçu bu duruma girmez.

Suçu işleyen kişinin, kaçmasına, barınmasına, para verip kaçak yaşamasını temin etmeye, kolluk görevlerini yanlış yöne sevk etmeye neden olmak bu suçun oluşması için yeterlidir.

Birden fazla suç failinin kayırılması söz konusu olduğunda kural olarak iki farklı suç failini gizleme eylemine neden olacağından iki suçum oluştuğu kabul edilir.

Bu suç Cumhuriyet savcı tarafından resen soruşturur. Şikayeti tabi değildir.

Trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçunu isteyen Nusret’in yargılanmasının engellenmesine imkan sağlamak için aracı kendisinin kullandığı yönünde beyanda bulunan sanığın, alkolsüz olması nedeniyle üstlendiği fiilin kendisi yönünden suç oluşturmaması dikkate alındığında eylemin TCK 283 maddesinde düzenlenen suçluyu kayırma suçunu oluşturacağı gözetilmeden yazılı şekilde hüküm kurulması yasaya aykırıdır. (Yargıtay 8. CD tarih ve 15.10.2020 2020/3251 E., 2020/19083 K. )

KAYNAKÇA

1-5237 sayılı Türk Ceza Kanunu

2-Gökcan,Artuç Türk Ceza Kanunu Açıklamaları, Adalet Yayınları,2021 Ankara

The post TCK 283 SUÇLUYU KAYIRMA SUÇU first appeared on Hukuk.

SUÇ İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER

Bu suç Türk Ceza Kanunun millete ve devlete karşı suçlar (üçüncü kısım), adliyeye karşı suçlar kısmında (ikinci bölüm ) şu şekilde düzenlenmiştir:

(1) Gerçeğin meydana çıkmasını engellemek amacıyla, bir suçun delillerini yok eden, silen, gizleyen, değiştiren veya bozan kişi, altı aydan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Kendi işlediği veya işlenişine iştirak ettiği suçla ilgili olarak kişiye bu fıkra hükmüne göre ceza verilmez.

(2) Bu suçun kamu görevlisi tarafından göreviyle bağlantılı olarak işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır.

(3) İlişkin olduğu suç nedeniyle hüküm verilmeden önce gizlenen delilleri mahkemeye teslim eden kişi hakkında bu maddede tanımlanan suç nedeniyle verilecek cezanın beşte dördü indirilir.

Madde gerekçesi: Bu suçun konusunu, daha önce işlenmiş olan bir suçun delil ve eserleri oluşturmaktadır. Bir suçtan elde edilmiş olan eşyayı da, suçun eser ve delili olarak kabul etmek gerekir. Bu itibarla, söz konusu suç, önceden işlenmiş bir suçun varlığını gerekli kılmaktadır.

Söz konusu suç, seçimlik hareketli bir suçtur. Bu seçimlik hareketler, suçun delil ve eserlerinin yok edilmesi, silinmesi, gizlenmesi, değiştirilmesi veya bozulmasından ibarettir.

Bu suçun oluşabilmesi için, failin gerçeğin meydana çıkarılmasını engellemek amacıyla hareket etmesi gerekir.

Ancak, fıkra metninde bir şahsî cezasızlık sebebine yer verilmiştir. Buna göre, kişiye kendi işlediği veya işlenişine iştirak ettiği suçun delillerini yok etmesi, gizlemesi veya değiştirmesi dolayısıyla ayrıca ceza verilmez.

Maddenin ikinci fıkrasına göre, bu suçun kamu görevlisi tarafından göreviyle bağlantılı olarak işlenmesi, daha ağır ceza ile cezalandırılmayı gerektirmektedir.

Üçüncü fıkrada ise, etkin pişmanlık hükmüne yer verilmiştir. Buna göre, ilişkin olduğu suç nedeniyle hüküm verilmezden önce gizlenen delilleri mahkemeye teslim eden kişi hakkında verilecek cezada indirim yapılacaktır.

Suç ile İlgili Usul Hükümleri

• Bu suçun takibi şikayete bağlı değildir. Resen takip edilir.
• Birinci fıkradaki suç için olan zaman aşımı süresi 8 yıl, ikinci fıkradaki suç için ise 15 yıldır.
• Suçun faili herkes olabilir. İkinci fıkra için failin kamu görevlisi olması gerekir.
• Maddede yer alan seçimlik hareketler şunlardır: delilin gizlenmesi silme, yok etme, bozma, değiştirme bu hareketlerin bir yapıldığında seçimlik hareketler tamamlanmış ve suç meydana gelmiş sayılır.
• Etkin pişmanlıktan yararlanabilmek için gizlenen delil ya da delillerin tamamı verilmelidir. Kısmen verilen delilde etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanılamaz.
• Şayet işlenen bir suçta bir ve birden fazla delil farklı zamanlarda karartılsa dahil tek suç oluşur.
• Suçta teşebbüs mümkündür. Kardeşinin suçta kullandığı silahı alarak, park halindeki otobüsün altına attığının görülüp, silahın ele geçirilmesi olayında sanığın gizleme eyleminin teşebbüs aşamasında kaldığı kabul edilmiştir. (Yargıtay 16 CD 20.6.2016-2015/ 4495 E. 2016- 4130 K.)
• Konut aramasında evde bulunan esrarı banyo giderine dökme eylemi (CGK 21.02.2019 511 E.-121K.)
• Suçta kullanılan silahı çalıların içine atmak (Yargıtay 8 CD 13.2.2020 2017-13192 E. 2020-9709K.)

KAYNAKÇA

1-5237 sayılı Türk Ceza Kanunu

2-Gökcan,Artuç Türk Ceza Kanunu Açıklamaları, Adalet Yayınları,2021 Ankara

The post Suç Delillerini Yok Etme, Gizleme veya Değiştirme TCK Madde 281 first appeared on Hukuk.

SUÇ İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER

Bu suç Türk Ceza Kanunun topluma karşı suçlar (üçüncü kısım), genel tehlike yaratan suçlar kısmında (birinci bölüm ) kısmında şu şekilde düzenlenmiştir:

Hayvanın tehlike yaratabilecek şekilde serbest bırakılması Madde 177- (1) Gözetimi altında bulunan hayvanı başkalarının hayatı veya sağlığı bakımından tehlikeli olabilecek şekilde serbest bırakan veya bunların kontrol altına alınmasında ihmal gösteren kişi, altı aya kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.

Madde Gerekçesi :Madde ile kişinin gözetimi altında bulunan bir hay­vanı başkalarının hayatı veya sağlığı bakımından tehlikeli olabilecek şekilde serbest bırakması veya bunların kontrol altına alınmasında ihmal göstermesi suç sayılmıştır. Fiil somut tehlike suçu niteliğindedir. Suçun oluşması için bir zarar doğması aranmaz. Suç, kişinin gözetimi altında bulunan hayvanın başkalarının hayatı veya sağlığı bakımından tehlikeli olabilecek şekilde ser­best bırakması ile ya da bunların kontrol altına alınmasında ihmal göster­mesi ile tamamlanır. Gözetimi altında bulunan hayvanı başkalarının hayatı veya sağlığı bakımından tehlikeli olabilecek şekilde serbest bırakan veya bunların kontrol altına alınmasında ihmal gösteren kişinin, bu fiillerinden dolayı bir zarar meydana gelirse; fiilin sebebiyet verdiği netice açısından kast veya taksirine göre cezalandırılacaktır.

Bu suçun oluşması için bir zararın olması gerekmez. Örneğin sahipli, ağızlık takılmamış köpeğin bir kimseyi ısırması gerekmez, suç meydana gelir. Ama köpek ısırma eylemini gerçekleştirdi ise bu sefer hayvan sahibi ”Hayvanın Tehlike Yaratabilecek Şekilde Serbest Bırakılması” suçuna değil yaralama suçuna neden olur. (177 maddedeki suç tehlike suçu olduğundan bir zararın maddi neticinin meydana gelmesi aranmamıştır. Ancak fiil nedeniyle bir kimse yaralanmış ise yalnızca taksirle yarama suçu oluşur. (Yargıtay 8 CD 5.12.2018 Tarih ve 2016/5295 E. 2017/13809 K. sayılı kararı)

Bu maddedeki suçu başkaları için tehlikeli olabilecek bir hayvanın gözetimi altında bulunduran kişi işleyebilir. Mağdur ise hayvanın neden olacağı tehlikeye maruz kalabilecek kişiler ve toplumdur.

Suç ile İlgili Usul Hükümleri

Suçun yargılamasında görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir.

CMK 100/4 maddesince bu suçlar tutuklama kararı verilemez.

Suç kasten işlenebilir; taksir ile işlenemez.

Bu suç şikayeti tabi olmayıp resende kovuşturulabilir.

Bu suç için olan zaman aşımı süresi 8 yıldır.

UYARI: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu: Madde 69: Hayvanla çekilen, elle sürülen araçları sürenler ile hayvan sürücülerine ait kurallar: Yerleşim birimleri dışındaki karayolunda, taşıt yolu üzerinde zorunlu haller dışında hayvan bulundurmak, karayollarının yasaklanmamış, kesimlerinde ise hayvanla çekilen veya elle sürülen araçları, hayvanları, hayvan sürülerini ve binek hayvanlarını trafik kurallarına uymadan sürmek ve bunları sürme yeteneğinden yoksun kimselerin yönetimine vermek veya başı boş bırakmak yasaktır.
Bu madde hükümlerine uymayanlar 1 800 000 lira para cezası ile cezalandırılırlar. Ancak, başıboş hayvan bırakma yasağına riayet etmeyerek trafik kazasına sebebiyet veren faile üç ay hafif hapis cezası uygulanır. Kısaca yukarada ki kanun maddesinden de anlaşılacağı üzere örneğin koyun sürülerini karayollarında başı boş bırakılması Tck Madde 177’nin değil Karayolları Trafik Kanunu Madde 69 konusuna girmektedir.

SONUÇ

Evcil hayvan beslemekte çok büyük sorumluluk istemektedir. Hayvan sahiplerinin üzücü bir duruma sebebiyet vermemeleri için bu sorumluluğun bilincinde olması, oluşabilecek vahim sonuçlarında önüne geçecektir. Diğer taraftan bu sorumluluğun bilincinde olmayan hayvan sahiplerinin de cezalandırılması içinde, toplumun bu suç ve ilgili kanunun maddesinin farkında olması önem arz etmektedir.

KAYNAKÇA

1-5237 sayılı Türk Ceza Kanunu

2-Gökcan,Artuç Türk Ceza Kanunu Açıklamaları, Adalet Yayınları,2021 Ankara

3-Alpsoy Zeliha ”Hayvanın Tehlike Yaratabilecek Şekilde Serbest Bırakılması (TCK m. 177)” (Erişim tarihi : 30.03.2023 https://dergipark.org.tr/tr/pub/neuhfd/issue/79073/1339588)

4-2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu

The post HAYVANIN TEHLİKE YARATABİLECEK ŞEKİLDE SERBEST BIRAKILMASI first appeared on Hukuk.

Amir veya üstü tehdit (1) Madde 82 – Amir veya üstünü herhangi bir suretle tehdit edenlere, altı aydan iki seneye kadar hapis cezası verilir. Fiil toplu asker karşısında veya silahlı iken veya hizmet esnasında işlendiği takdirde, verilecek hapis cezası bir yıldan az olamaz.

TANIMLAR

Silahlının tarifi: Madde 11 – Bu kanunun tatbikatında; “Silahlı” tabirinden maksat hizmetin icabı olan silahı hamili bulunmak, veya silahının başında olarak bir amirin kumandası ve nezaretiyle hizmete başlanılmış olmak halidir.

Hizmetin tarifi: Madde 12 – Bu kanunun tatbikatında (Hizmet) tabirinden maksat gerek malum (bilen, belli) ve muayyen (kesin olarak belirlenmiş, belirli) olan ve gerek bir amir tarafından emredilen bir askeri vazifenin madun(ast) tarafından yapılması halidir.

Memur, amir ve üstün tarifi : Madde 13 – 1 – Bu kanunun tatbikatında “memur” tabirinden maksat 12’nci maddede yazılı hizmeti ifa ile mükellef olandır.
2 – Amir, makam ve memuriyet itibariyle emretmek salahiyetini haiz kimsedir.
3 – Üst tabiri rütbe ve kıdem büyüklüğünü gösterir.

AÇIKLAMALAR

Fail: Bu suçun faili, mağdura göre ast durumunda bulunan asker kişidir.

Mağdur: Bu suçun mağduru, failin amiri veya üstü konumunda olan asker kişilerdir.

*Devlet memurları da amirlerine karşı bu suçu işleyebilir.

*Bu suç sırf askeri suçlar kategorisine girmektedir. Soruşturulması izne tabidir.

*Amir veya üstü tehdit suçun tehdit olup olmadığını anlamak ve belirlemek için Türk Ceza Kanunu Madde 106 da ki tanım ve açıklamalardan yararlanılır.

Uyarı: Amir veya üstün tehdit edilmesine rağmen olayı ciddiye alıp almamasının bir önemi yoktur. Her iki koşulda da suç gerçekleşmiş sayılacaktır.

Uyarı: Fail tehdit ettiği kişiyi tanımıyorsa, amiri veya üstü olduğunu bilmiyorsa veya bilecek durumda değilse bu suçu değil TCK’daki ”Tehdit (Madde 106)” suçunu oluşur.

*Toplu asker karşısında silahlı iken ve hizmet esnasında (tanımlar yukarıda yapılmıştır.) işlenirse suçun cezasının artırımı yapılır.

*Görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemeleridir.

*Amir veya üstü tehdit suçunun bir üste değil de amire yapılması nitelikli hal yani cezanın artırımı sebebi sayılmamıştır. Fakat hakim burada verilecek cezayı tayin ederken amire karşı işlendiğinden sebep en üst seviyeden cezayı verebilir.

KAYNAKÇA

1-DEMİRAĞ FAHRETTİN, ASKERİ CEZA KANUNU.ANKARA,SEÇKİN,2021

2-5237 SAYILI TÜRK CEZA KANUNU

3-1632 SAYILI ASKERİ CEZA KANUNU

The post AMİR VEYA ÜSTÜ TEHDİT first appeared on Hukuk.

Askeri Ceza Kanunu Madde 30 – Aşağıda yazılı hallerde subay, astsubay, uzman jandarmalar ve özel kanunlarında bu cezanın uygulanacağı belirtilen asker kişiler hakkında, askeri mahkemeler veya adliye mahkemelerince asıl ceza ile birlikte, Türk Silahlı Kuvvetlerinden çıkarma cezası da verilir.

Bu husus mahkeme hükmünde belirtilmemiş olsa dahi, Silahlı Kuvvetlerden çıkarmayı gerektirir.

AÇIKLAMA : Bu maddede ki hüküm: Subay, astsubay, uzman erbaşlar sözleşmeli ile sözleşmeli subay ve sözleşmeli astsubaylar hakkında da uygulanır.

Türk Silahlı Kuvvetlerinden çıkarma cezası asıl ceza ile birlikte ferri ceza olarak yani 2. ceza olarak verilir. Örneğin rüşvet suçunu işleyen, askeri personel hem rüşvet suçundan mahkum olurken aynı zamanda Ferri ceza olarak Türk Silahlı Kuvvetlerinden çıkarılır.

A) Taksirli suçlardan verilen cezalar hariç olmak üzere ölüm, ağır hapis, bir seneden fazla hapis cezası ile hükümlülük halinde,

AÇIKLAMA : Kasıtlı suçtan bir seneden fazla hapis cezası alındığı takdirde mahkeme yine TSK dan çıkarmaya karar verir. Hükümde Türk Silahlı Kuvvetlerinin çıkarma cezası yazmasa bile, idare bu kararı resen dikkate alır ve uygulayarak personel Türk Silahlı Kuvvetlerinden çıkarılır.

*Suçun türünün bir önemi yoktur. Önemli olan taksirli suç olmaması ve bir yıldan fazla ceza verilen bir suçun olması yeterlidir. Örneğin: Trafik güvenliğini tehlikeye sokma Madde 179 dan ve en üst sınırdan (üst sınır 2 yıl) hüküm giyen personel meslekten atılırken; Taksirle işlenebilen: Trafik güvenliğini taksirle tehlikeye sokma Madde 180 suçunda ise mahkumiyet halinde personel ceza alsa bile meslekten çıkarılmayacaktır.

Hapis cezası TCK 50 uyarınca adi para cezasına ve tedbire çevrilmiş ise bu madde hükümlerine göre verilen adi para cezası veya tedbir olduğundan TSK’dan çıkarma cezası verilemez.¹

B) Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlarla basit ve nitelikli zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyeti kırıcı suçtan veya istimal ve istihlak kaçakçılığı hariç kaçakçılık, resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, Devlet sırlarını açığa vurma suçlarından biriyle hükümlülük halinde.

AÇIKLAMA: A ve B bentlerinde yazan suçlar ile ilgili Türk Silahlı Kuvvetlerinden çıkarma cezası verilmesi zorunludur.

*Yüz kızartı suçlar maddede sayılan suçlar ile sınırlıdır.

Taksirli suçlardan verilen cezalar hariç olmak üzere, askeri mahkemelerce üç aydan fazla hapis cezası ile birlikte Türk Silahlı Kuvvetlerinden çıkarma cezası da verilebilir.

AÇIKLAMA: Burada kasıtlı suçlardan 3 aydan 1 seneye kadar hapis cezası mahkumiyeti halinde çıkarma cezası tamamen hakimin takdirindedir. Böyle bir ceza hükümde yer almıyorsa, çıkarma cezası verilmemiş sayılır. Hakim burada takdir yetkisini kullanırken bazı faktörleri de göz önünde bulundurur ve bu faktörleri gerekçeli kararını verirken dikkate alır. Örneğin: Aynı suçtan veya farklı suçlardan mahkum edilmemiş olmak yani halk dilindeki gbtsinin temiz olması, personelin disiplin safahati, kişinin özellikleri gibi nedenler.

TÜRK SİLAHLI KUVVETLERİNDEN ÇIKARMA CEZASININ NİTELİĞİ VE SONUÇLARI

Askeri Ceza Kanunu Madde 31 –Türk Silahlı Kuvvetlerinden çıkarma cezasının niteliği, hükümlünün Silahlı Kuvvetlerle ilişiğinin kesilmesidir. Bu ceza, ayrıca bir hükme gerek kalmaksızın;
A) Askeri rütbe ve memuriyetlerin kaybedilmesi,
B) Subay, astsubay, uzman jandarma ve Devlet memuru olarak tekrar Türk Silahlı Kuvvetlerine kabul edilmeme, Sonuçlarını doğurur.

AÇIKLAMA: Mahkemece mahkumiyet kararı verilmesi, çıkarma cezasının derhal uygulanmasına neden olmaz. Hükmün kesinleşmesi şartı vardır.

Kişi birden fazla suç işlemişse, her suç için çıkarma feri cezası uygulanabilir. Tsk’ dan çıkarma cezası alan kişiler kazanmış olduğu rütbesini ve memuriyetini kaybeder. Personel bir daha TSK’da görev yapamaz.

Sonuç olarak: Ceza Kanunlarında yer alan herhangi bir suç işlendiği ve hüküm giyildiği vakit askeri personel aynı zamanda 2ncil bir ceza olarak Türk Silahlı Kuvvetlerinden çıkarma cezası alabilmektedir. Herhangi bir kovuşturmada sanık olarak bulunuyorsak işlenen suçun özelliği, verilebilecek ceza, suçun taksirle mi kasıtla mı işlendiği hususları büyük önem kazanmaktadır. Örneğin yukarıda verdiğimiz kasıtla işlenebilen Trafik güvenliğini tehlikeye sokma Madde 179 suçu ile Taksirle işlenebilen: Trafik güvenliğini taksirle tehlikeye sokma Madde 180 suçu arasında meslekten olup olmamak gibi büyük bir fark vardır. Suçun kasıtla mı yoksa taksirle mi işlendiğinin ince ayrımını iyi ortaya koyabilmek ve bunu adli makamlar önünde de kanıtlayıp, savunmak büyük önem taşır. Zira önemsiz gördüğümüz bir olay neticesinde alınan hükümle birlikte meslekten olma riski ile karşılaşabiliriz.

KAYNAKÇA

1-DEMİRAĞ FAHRETTİN, ASKERİ CEZA KANUNU.ANKARA,SEÇKİN,2021

2-5237 SAYILI TÜRK CEZA KANUNU

3-1632 SAYILI ASKERİ CEZA KANUNU

The post TÜRK SİLAHLI KUVVETLERİNDEN ÇIKARMA CEZASI first appeared on Hukuk.

1-TANIMLAR¹:

Maddi tazminat: Ortaya çıkan cismani (bedensel), ve nesnel zararlara karşılık ödenen tazminat. Örneğin: Trafik kazasında gözünün çıkması nedeniyle hastane tedavi masrafları.

Manevi tazminat: Bir haksız fiil sonucunda, bir kimsenin uğradığı manevi zararlara karşı ödenecek tazminat. Örneğin trafik kazasında gözü çıkan kimsenin, gözünün çıkması nedeniyle uğradığı çirkinlik, görememe nedeniyle oluşan manen çöküntü.

Haksız Fiil: Bir kimsenin, ister bile bile , ister savsama yoluyla olsun , bir başkasının hukuka aykırı olarak zarara uğramasına neden olan eylemi.

Destekten yoksun kalma tazminatı: Ölüm sonucunda, bu kişinin ölümünden dolayı, destekten yoksun kalan kimselerin ölüme neden olan kişinde tazminat istemeleri.

İrat: Gelir

2-MADDİ VE MANEVİ TAZMİNAT DAVASI ŞARTLARI NELERDİR

Aşağıda sıraladığımız Borçlar Kanunun ilgili maddeleri kapsamında dava şartının sağlanıp sağlanmadığı kontrol edebiliriz.

Aşağıda yer alan kanun hükmü genel olarak hem maddi hem de manevi tazminat koşullarını kapsayan genel hükümdür.

Borçlar Kanunu MADDE 49 göre² : – ” Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür. Zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile, ahlaka aykırı bir fiille başkasına kasten zarar veren de, bu zararı gidermekle yükümlüdür.”

2.1-MADDİ TAZMİNAT ŞARTLARI:

Maddi tazminat istemek için kanunun istediği şartlar: ”Ölüm” halinde ve ”Bedensel Zararlar” adı altında iki kısma ayrılarak belirtilmiştir. Örneğin Kasten öldürme nedeniyle, destekten yoksun kalanlar cenaze masraflarını sanıktan isteyebilir. Ve yine kasten yaralama suçuna maruz kalan kişi, örneğin taksici ise taksiye çıkmadığı gün kaybı kadar kazanç kaybını karşı taraftan talep edebilir.

Borçlar Kanunu MADDE 53 (Ölüm) göre :– ”Ölüm hâlinde uğranılan zararlar özellikle şunlardır: Cenaze giderleri; Ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi giderleri ile çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar ; Ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıplar.”

Borçlar Kanunu MADDE 54 (Bedensel Zararlar) göre: – ”Bedensel zararlar özellikle şunlardır: Tedavi giderleri; Kazanç kaybı; Çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar; Ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar.”

2.2-MANEVİ TAZMİNAT ŞARTLARI

Aşağıda (Ceza Davası ve Tazminat-1) yer alan kanun maddeleri kapsamında haksız fiile maruz kalan ve kişilik hakları zedelenen kişi sanıktan manevi tazminat talebinde bulunabilir. Örneğin: Taksirli yaralamada Borçlar Kanunu 56’ya göre tazminat talebinde bulabileceğimiz gibi hakaret suçuna maruz kaldığımızda Borçlar kanunu 58’e göre karşı taraftan tazminat talebinde bulanabiliriz.

Borçlar Kanunu MADDE 56 (Manevi Tazminat) göre:– ”Hâkim, bir kimsenin bedensel bütünlüğünün zedelenmesi durumunda, olayın özelliklerini göz önünde tutarak, zarar görene uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verebilir. Ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde, zarar görenin veya ölenin yakınlarına da manevi tazminat olarak uygun bir miktar paranın ödenmesine karar verilebilir.”

Borçlar Kanunu MADDE 58 (Kişilik hakkının zedelenmesi) göre :- ”Kişilik hakkının zedelenmesinden zarar gören, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat adı altında bir miktar para ödenmesini isteyebilir. Hâkim, bu tazminatın ödenmesi yerine, diğer bir giderim biçimi kararlaştırabilir veya bu tazminata ekleyebilir; özellikle saldırıyı kınayan bir karar verebilir ve bu kararın yayımlanmasına hükmedebilir.”

3-HANGİ SUÇ TİPLERİNDE MADDİ VE MANEVİ TAZMİNAT OLUŞUR

Hakaret suçu, sosyal medyada hakaret suçu, konut dokunulmazlığı ihlal suçu, ölünün anısına saldırı, iftira suçu, haksız şikayet, cinsel taciz ve saldırı, basın yayın yoluyla saldırı ya da sözle kişilik haklarına saldırı, yaralama veya öldürme suçları , tehdit, özel hayatın gizliliği, şantaj, hırsızlık, haksız yakalama ve tutuklama, bilişim suçları vb. suçlarına maruz kalan kişi maddi ve manevi tazminat taleplerinde bulunabilir.

4-ZARARIN, KUSURUN İSPATI VE TAZMİNATIN BELİRLENMESİ

İspat bakımından zarar görene bu sorumluluk yüklendiğinden, kişi en başından suça ve haksız fiile maruz kaldığında ileride açacağı dava için nelerin delil ve ispat vasıtası olabileceği düşüncesi ile hareket etmelidir. Örneğin Basit yaralamaya maruz kalan kişi süratle bir devlet hastanesinden darp raporu almalı, tedavi giderlerini faturalandırmalı, tedavi için gidiş gelişlerini yani yol masraflarını ,ilaç masraflarını, yeme içme, konaklama masraflarını, olay nedeniyle kullandığı ilaç masraflarını, psikoloğa gittiyse doktor ücretlerini ya da suça maruz kalması sebebiyle kaçırdığı uçak biletinin, otobüs biletinin bir suretini alma gibi aklımıza gelebilecek bütün her şeyi belgelendirecek tarzda hareket etmelidir. Bu şekilde hareket edilirse hakimin maddi olay karşısında lehe daha kolay ve hakkaniyetli bir karar vermesi sağlanabilir.

Borçlar Kanunu MADDE 50 (Zararın ve kusurun ispatı) göre: – ”Zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır. Uğranılan zararın miktarı tam olarak ispat edilemiyorsa hâkim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde tutarak, zararın miktarını hakkaniyete uygun olarak belirler.”

Borçlar Kanunu MADDE 51 (Tazminat Belirlenmesi ) göre: – ”Hâkim, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirler.
Tazminatın irat biçiminde ödenmesine hükmedilirse, borçlu güvence göstermekle yükümlüdür.”

5-Maddi ve Manevi Tazminat Davası Açma Süresi ve Zamanaşımı NEDİR

Tazminat davalarında dayanılan hukuki nedene göre bu süre değişmekle beraber yazımızın konusu olan ceza davaları için:

Borçlar Kanunu MADDE 72 göre: ”Tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar. Ancak, tazminat ceza kanunlarının daha uzun bir zamanaşımı öngördüğü cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa, bu zamanaşımı uygulanır.” iki yıllık ve on yıllık süreleri öngörmüştür.

Ceza Davası ve Tazminat-1 davası ceza davası devam ederken açılabileceği gibi ceza davasının kesinleşmesinden sonrada açılabilir. Ceza davası devam ederken açılan tazminat davasında, hukuk mahkemesi ceza davasının sonucunu bekletici mesele yapabilir.

6-MADDİ VE MANEVİ TAZMİNAT DAVASI HANGİ MAHKEMEDE VE NEREDE AÇILIR

Hukuk Muhakemeleri Kanunu MADDE 2³ göre görevli mahkeme: – ”(1) Dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalarla, şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme, aksine bir düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesidir.”

Hukuk Muhakemeleri Kanunu MADDE 16 göre yetkili mahkemeler şunlardır :- ”(1) Haksız fiilden doğan davalarda, haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yahut gelme ihtimalinin bulunduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir.”

Yukarıda anılan maddeler kapsamında görevli mahkeme: Asliye Hukuk Mahkemeleridir. Ve yargılama yazılı yargılama usulüne göre görülür.

Yetkili mahkeme ise bir örnek üzerinden açıklayacak olursak: Örneğin İstanbul da gerçekleşen, ikametgahı İzmir olan davacının kasten yaralama mağduru olduğu, suç için: Zararın meydana geldiği İstanbul da ya da Davacının ikametgahı olan İzmir de açılabilir.

7-DAVACI VE DAVALI TARAF KİMLERDİR

Davacı taraf mağdur, suçtan zarar gören, müşteki ya da destekten yoksun kalan kimselerdir. Davalı taraf ise işlemiş olduğu suç ile haksız fiile neden olup davacı tarafı madden ve manen zarara uğratan kişidir.

8-CEZA DAVASI VE TAZMİNAT-1 HUKUK DAVASI ARASINDAKİ İLİŞKİ

Kanun metninden de anlaşılacağı üzere Ceza hakimin vermiş olduğu karar, hukuk hakimini sanki yüksek mahkeme kararı gibi bağlamamaktadır. İki hakimin verecekleri karar arasında birini diğerinden üstün kılan ast-üst hiyerarşisi yoktur.

Borçlar Kanunu MADDE 74 göre (Ceza hukuku ile ilişkisinde) :- ”Hâkim, zarar verenin kusurunun olup olmadığı, ayırt etme gücünün bulunup bulunmadığı hakkında karar verirken, ceza hukukunun sorumlulukla ilgili hükümleriyle bağlı olmadığı gibi, ceza hâkimi tarafından verilen beraat kararıyla da bağlı değildir. Aynı şekilde, ceza hâkiminin kusurun değerlendirilmesine ve zararın belirlenmesine ilişkin kararı da, hukuk hâkimini bağlamaz.”

8.1-HAGB ALAN SANIK HAKKINDA MADDİ VE MANEVİ TAZMİNAT DAVASI AÇILABİLİR Mİ

HAGB alan sanık hakkında maddi ve manevi tazminat davası açılabilir. Fakat hukuk hakimi kesinlikle bu HAGB kararı ile bağlı değildir. Yargılama sonucunda tazminata hükmedilmeyebilir.

KAYNAKÇA

1-Yılmaz, Hukuk Sözlüğü, Yetkin Yayınları, Ankara 2011

2-Türk Borçlar Kanunu

3-Hukuk Muhakemeleri Kanunu

The post CEZA DAVASI VE TAZMİNAT-1 first appeared on Hukuk.

The post  ASKERİ YARGITAY CEZA KARARLARI first appeared on Hukuk.